Finezje literackie | Chasydzi czyli o poszukiwaniu szczęścia
Z archiwum Narodowego Instytutu Audiowizualnego 5 audycji o Chasydach z 1996 roku.
Finezje literackie to cykl audycji Polskiego Radia, poświęcony znanym przedstawicielom świata literatury oraz zjawiskom literackim. W poszczególnych odcinkach poznajemy znanych twórców słuchając fragmentów utworów, niekiedy w ich własnym wykonaniu, oraz przez wypowiedzi bliskich im osób, komentarze krytyków i historyków. Niniejszy cykl poświęcony został żydowskiemu ruchowi mistyczno-religijnemu – chasydyzmowi.
W pierwszym odcinku cyklu Szymon Szurmiej, aktor i działacz społeczności żydowskiej, przedstawia główne idee chasydyzmu – wielkiego ruchu religijno-mistycznego w łonie wschodnioeuropejskiego judaizmu, który narodził się w XVIII wieku na Podolu (tereny dzisiejszej Ukrainy), a który był jego zdaniem przede wszystkim buntem przeciw skostnieniu religii żydowskiej. Rabin Israel Baal Szem Tow, jeden z twórców ruchu, poszukiwał nowych form oddawania czci Bogu. Odnalazł je w pieśni i spontanicznym tańcu. Michał Friedman, tłumacz i pedagog, podaje genezę słowa chasyd, które w języku hebrajskim oznacza człowieka prawego, pobożnego, sprawiedliwego. Mówi też o związku chasydyzmu z (karpacką) naturą. W audycji możemy ponadto wysłuchać fragmentów wiersza Der Braclawer Jakuba Glatsztejna, poświęconego cadykowi (chasydzkiemu rabinowi) Nachmanowi z Bracławia oraz poświęconych chasydom i ich obyczajom fragmentów monumentalnego dzieła Stanisława Vincenza Na wysokiej połoninie. Czytają Ryszard Nawrocki i Elżbieta Kijowska.
Chasydyzm to żydowski ruch mistyczno-religijny, który zrodził się w XVIII wieku na wschodnich terenach Rzeczpospolitej. Był odpowiedzią na ogólne niepokoje społeczne (m.in. wojny polsko-kozackie, których ofiarą padło wielu Żydów) oraz daleko posuniętą ortodoksję i sformalizowanie judaizmu rabinicznego. Sztywnym regułom religii i konieczności regularnej lektury Pisma przeciwstawiał sławienie Boga codzienną pracą, tańcem oraz śpiewem, połączone z afirmacją otaczającego świata. Dlatego też z miejsca stał się religią ludzi ubogich i prostych, szybko zyskał ogromną popularność i wpływy na terenach całej niemal ówczesnej Polski. W chasydyzmie rabina zastępuje cadyk, z hebrajskiego „sprawiedliwy”, który jest łącznikiem między Bogiem a społecznością i nawet po śmierci może dalej pełnić tę funkcję (stąd zwyczaj pielgrzymowania do grobów wielkich cadyków i zostawiania przy nich kartek z prośbami).
Audycji można posłuchać na stronie nina.gov.pl pod tymi linkami:
Chasydzi czyli o poszukiwaniu szczęścia 1/5
Chasydzi czyli o poszukiwaniu szczęścia 2/5
Chasydzi czyli o poszukiwaniu szczęścia 3/5
Chasydzi czyli o poszukiwaniu szczęścia 4/5
Chasydzi czyli o poszukiwaniu szczęścia 5/5
